Wat komt er allemaal kijken bij het kopen van een huis?
Waar u wilt wonen is natuurlijk het eerste waarover u nadenkt voor u een huis koopt. Is het huis makkelijk bereikbaar? Zijn er voldoende speelgelegenheden en scholen in de buurt? Kunt u er goed winkelen? Moet u ver reizen naar uw werk? Vele vragen die u zichzelf stelt om te bepalen waar u wilt wonen. Pas als u dat weet, kan het zoeken naar een huis beginnen.

Vraagprijs
Huizen worden op verschillende manieren te koop aangeboden. Ze staan in de krant, u vindt ze bij de makelaar of op Internet. Ook aan de borden 'TE KOOP' kunt u zien welke huizen in de verkoop staan. U kunt vrijblijvend zelf zoeken naar een woning of een gerichte zoekopdracht geven aan een makelaar. Voor elk huis wordt een prijs gevraagd. Dit noemen we de vraagprijs. De vraagprijs hoeft niet altijd de definitieve verkoopprijs te zijn. Met enig onderhandelen zakt de prijs soms nog. Door de grote vraag worden woningen tegenwoordig ook voor meer dan de vraagprijs verkocht of zelfs bij inschrijving.

De makelaar
Wie een huis wilt kopen, krijgt meestal te maken met een makelaar. Een makelaar is een beëdigd bemiddelaar op de huizenmarkt. In opdracht van de verkoper zoekt hij een koper. Zijn belang is het om voor de verkoper een aantrekkelijke prijs voor het huis te krijgen. De verkoper betaalt hem hiervoor. De makelaar kan ook voor u werken. U kunt hem opdracht geven een geschikt huis voor u te zoeken. Voor zijn werk betaalt u provisie. Deze provisie bedraagt ongeveer 2% van de koopprijs. De makelaar werkt altijd voor een partij. Of voor de koper, of voor de verkoper. Dat betekent dat hij altijd en uitsluitend één belang zal dienen. Overigens kunt u de makelaar ook inschakelen voor een advies over bouwkundige zaken en voor een taxatie.

Kosten Koper en Vrij op Naam
Als u een huis koopt, moet u altijd meer betalen dan de prijs van het huis alleen. Achter de vraagprijs wordt meestal vermeld k.k. of v.o.n.. K.k. staat voor 'kosten koper'. Dit betekent dat de koper de kosten, verbonden aan het kopen van een huis moet betalen. Deze kosten zijn:

• Overdrachtsbelasting (6% van de koopprijs).
• Kosten voor de eigendomsoverdracht(de transportakte).
• Inschrijving als huiseigenaar bij het kadaster.

De 'kosten koper' bedragen in totaal ongeveer 7,5% van de koopsom. Daarnaast maakt u bij 'kosten koper' nog andere kosten. Het gaat dan om -van uw belastbaar inkomen- aftrekbare kosten als:

• Afsluitprovisie over de lening bij de bank.
• Eventuele kosten Nationale Hypotheek Garantie.
• Taxatiekosten.
• Kosten van de hypotheekakte.

In de praktijk betekent dit dat u voor uw 'kosten kosten'-huis in de regel zo'n 10% meer betaalt dan de koopsom. V.o.n. betekent 'vrij op naam'. Van 'vrij op naam' is meestal sprake bij nieuwbouwwoningen. Inschrijving in het kadaster, overdachtsbelasting en de kosten van de transportakte komen niet voor uw rekening, maar worden door de verkoper betaald. Bij v.o.n. zijn uw kosten meestal:

• Afsluitprovisie over de lening bij de bank.
• Eventuele kosten Nationale Hypotheek Garantie.
• Taxatiekosten.
• Kosten van de hypotheekakte.
• Een 'vrij op naam'-woning kost in de regel zo'n 3% meer dan de koopsom.

Premiewoningen
Soms worden door de overheid nieuwbouwwoningen -zogenaamde premiewoningen- aangewezen waarop subsidie te krijgen is. Aan het verkrijgen van subsidie zijn verschillende voorwaarden verbonden. Hoeveel subsidie u krijgt hangt onder meer af van de hoogte van uw -gezamenlijk- inkomen. De overheid bepaalt ook hoe duur een dergelijke woning mag zijn.

Woonvergunning
De koop van een woning is vaak aan voorwaarden gebonden. Soms moet u bijvoorbeeld werken in de gemeente waar u gaat wonen. Of u moet al in de gemeente woonachtig zijn voor u er een huis mag kopen. Elke gemeente kent zo haar eigen voorwaarden voor een woonvergunning. Informeer ruim van tevoren naar deze voorwaarden, het kan u veel tijd en ellende besparen.

De koop-/aanneemovereenkomst
Als u het eens bent geworden over de koopprijs wordt de koop-/aanneemovereenkomst getekend. Deze overeenkomst wordt wel eens misleidend 'voorlopig koopcontract' genoemd. Zo 'voorlopig' is de overeenkomst niet. U bent namelijk verplicht u aan dit contract te houden. Verkoper en koper tekenen dit contract. De koop van het huis is hiermee geregeld. Natuurlijk heeft u op dat moment nog lang niet alles in orde om uw huis te kunnnen kopen. Dat is ook niet nodig. In de koop-/aanneemovereenkomst kunt u laten opnemen wat er nog geregeld moet worden om het huis te kopen of wanneer de koop eventueel niet doorgaat. Deze voorwaarden worden 'ontbindende voorwaarden' genoemd.

Ontbindende voorwaarden
Om een huis te kopen heeft u een hypothecaire lening of hypotheek nodig. Maar een hypotheek aanvragen en krijgen kost tijd. 'Mits de koper een passende financiering vindt...' dient u dan als ontbindende voorwaarde in uw koop-/aanneemovereenkomst op te nemen. Voor het verkrijgen van een hypotheek is soms Nationale Hypotheek Garantie nodig. Dit is een officiële verklaring van de Stichting Waarborgfonds Eigen Woning aan de geldgever -de bank bijvoorbeeld- dat die Stichting zich ervoor garant stelt, dat het geleende geld zal worden terugbetaald. Uw huis is dan het onderpand. Ook het verkrijgen van Nationale Hypotheek Garantie kunt u als ontbindende voorwaarde laten opnemen in de koop-/aanneemovereenkomst. Voor sommige huizen heeft u een woonvergunning nodig. Ook deze moet worden aangevraagd en ook dat kost tijd. 'Mits woonvergunning verkregen wordt...' is dan ook vaak de derde ontbindende voorwaarde. Soms moet u uw oude huis nog verkopen. Ook dit kan desgewenst een ontbindende voorwaarde zijn. In de koop-/aanneemovereenkomst wordt een datum genoemd waarop u uw zaken moet hebben geregeld. Wordt die datum niet gehaald, dan gaat de koop niet door.

U bent huiseigenaar
Als u alles geregeld heeft, staat niets de officiële overdracht nog in de weg. Voor deze laatste stap heeft u de notaris nodig. Hij maakt de officiële overeenkomst voor de eigendomsoverdracht (de transportakte) en het hypotheekcontract (de hypotheekakte) op. Beide aktes worden in principe volledig en hardop door de notaris voorgelezen. U en de verkoper tekenen de transportakte. De geldverstrekker en u tekenen de hypotheekakte. Op dat moment bent u officieel de eigenaar van uw huis.

Voor uw huis zoekt u een hypotheek.
Als u een huis koopt, heeft u een hypotheek nodig. Bij een geldverstrekker leent u het bedrag dat u nodig heeft. Uw huis dient daarbij als onderpand, tot meerdere zekerheid van de bank. Natuurlijk dient uw inkomen voldoende te zijn om de hypotheek terug te kunnen betalen.

Hoeveel kunt u lenen?
Met Nationale Hypotheek Garantie kunt u in het algemeen -mede afhankelijk van uw inkomen- een bedrag lenen tot 100% van het bedrag waarvoor de Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen zicht garant stelt. Meestal is dit bedrag gelijk aan de verwervingskosten van uw woning. Indien u geen Nationale Hypotheek Garantie heeft, kunt u -afhankelijk van uw persoonlijke omstandigheden en de gekozen hypotheekvorm- tot 125% lenen van de executiewaarde.

De fiscus helpt mee.
Om de hypotheek te kunnen betalen, helpt de fiscus mee. De rente van uw hypotheek is fiscaal aftrekbaar. Van deze lastenverlichting kunt u -als u dat wilt- zelfs maandelijks profiteren. Hiervoor zijn speciale loonbeschikkingsformulieren verkrijgbaar bij uw belastingkantoor. Bovendien zijn alle kosten voor het verkrijgen van een hypotheek aftrekbaar. Op uw belastingaangifte mag u dus de kosten van de hypotheekakte, de afsluitprovisie, de kadasterkosten enzovoort van uw inkomen aftrekken.

De looptijd van uw hypotheek
Hypotheken met aflossing kennen een vaste looptijd. In veel gevallen is de looptijd 30 jaar, maar een kortere looptijd en in sommige gevallen een langere behoren eveneens tot de mogelijkheden.

Hoe lang staat de rente vast?
Bij het afsluiten van een hypotheek dient u aan te geven hoe lang u de rentestand vast wilt zetten. Het vastzetten van de rente is een moeilijke beslissing. Wanneer u inzicht wilt in de toekomstige verloop van de hypotheekrente dient u verstand te hebben van allerlei macro-economische ontwikkelingen. Ook is het belangrijk dat u uw weg weet op de obligatiemarkt. Uw adviseur kan u op weg helpen bij de maken van deze beslissing. Naast het vastzetten voor periodes van 1, 2, 5, 10 en 12 jaar kunt u ook gebruikmaken van zgn. rentebedenktijd. Deze rentevorm biedt een rentevaste periode van 7 tot 12 jaar. Het bijzondere is echter dat u na de periode van 5 respectievelijk 10 jaar, zelf het moment van verlening kunt bepalen. U kunt dus gedurende de laatste 2 jaar van de rentevaste periode de schommelingen van de rente in de gaten houden en op een voor u gunstig moment kiezen voor een nieuwe rentevaste periode.

Bron: 123hypotheken.nl

Lijfrentekapitaal en de jaarruimte
Tijdens de opbouwfase van de lijfrente (de periode dat er premie wordt betaald of koopsommen gestort) wordt er een kapitaal opgebouwd dat ter beschikking komt tijdens de uitkeringsperiode. Hoe hoog de lijfrente wordt hangt af van de hoogte van het kapitaal dat wordt opgebouwd, maar ook van de vergoeding die de verzekeraar geeft tijdens de uitkeringsperiode. Het kapitaal wordt namelijk niet in één keer uitgekeerd maar in termijnen.

 

Fiscale aspecten van lijfrente
Er zijn twee soorten aftrekbaarheid: 1. Jaarruimte; hierbij wordt gekeken of er in het jaar van aftrek voldoende pensioen wordt opgebouwd bij de werkgever, hetgeen extra aftrekbaarheid kan opleveren indien dat niet het geval is.
Maar ook het rijden van een auto van de zaak kan tot de verhoging van de Jaarruimte aanleiding geven. Jaarruimte
In u meer premie wilt aftrekken dan op grond van de basisruimte € 1069 in 2002 dan ontkomt u er niet aan een berekening van de jaarruimte te (laten) maken. De jaarruimte voor mensen in loondienst wordt door de volgende formule bepaald: (17% x (jaarinkomen - franchise) – (7,5x de pensioenaangroei) –de benutte basisruimte - het bedrag dat in het jaar wordt gedeblokkeerd uit een bedrijfsspaartegoed voor vrijwillige premiebetaling voor een individuele module van een pensioenregeling.

2. Inhaalruimte; daarbij wordt naar het verleden gekeken: is er wel voldoende pensioen opgebouwd? Volgens een bepaalde formule wordt bepaald of er in de afgelopen zeven jaar niet minder afgetrokken is dan mogelijk was op basis van de Jaarruimte. Als dat wel zo is dan levert ook dat extra aftrekbaarheid op als inhaalslag.

Informatie na uitvaart

Na de uitvaart
Een sterfgeval veroorzaakt vaak verdriet, soms zelfs ontreddering. Tevens is er een hele papierwinkel om af te wikkelen. Voor de eventuele partner en kinderen moet de financiële situatie duidelijk worden. Het zijn niet alleen de zakelijke kwesties die aandacht vragen. Vaak worden nabestaanden ook met heftige gevoelens geconfronteerd. Ze kunnen op lichamelijk, sociaal en emotioneel gebied danig van slag raken; soms heftiger of anders dan verwacht. Lees over het fenomeen rouw, herkenning kan steun en begrip geven.

Administratieve afwikkeling
Er zijn een aantal zaken die meteen om afhandeling vragen.

* Men moet bijvoorbeeld nagaan of er een testament of codicil is. Mogelijk zijn er uitvaartwensen in vastgelegd of is er iemand aangewezen voor de afwikkeling, de executeur testamentair.
* Tevens gaat u na of er een uitvaartverzekering is (soms wijst de verzekering een uitvaartondernemer aan).
* Zijn er elders uitvaartwensen vastgelegd?
* Een Verklaring van Erfrecht krijgt u via de notaris, hiermee kunt u bank- en girozaken afwikkelen.
* De bank/postbank moet op de hoogte gesteld worden van het overlijden; soms wordt de rekening geblokkeerd.
* Licht werkgever of uitkerende instantie in. U kunt een rouwkaart sturen met het registratienummer van de overledene. Neem zo nodig contact op met de instelling over hun werkwijze. Soms kunt u een overlijdensuitkering aanvragen.
* U licht de betreffende pensioenfondsen in.
* Zijn er lopende schulden en verplichtingen? U kunt de erfenis weigeren, raadpleeg de griffie van de Arrondissementsrechtbank.

Zaken die minder haast hebben
Er zijn ook zaken die geregeld moeten worden die minder haast hebben.

* Is er extra ondersteuning nodig in de vorm van een aanvullende sociale uitkering?
* Denk aan het regelen van zaken op gebied van het huis en zaken rondom kinderen en huishouding.
* U zult een inventarisatie moeten maken van automatische afschrijvingen, creditcards en betaalcheques en deze eventueel moeten opzeggen.
* Wat waren de banksaldi bij overlijden?
* Tot slot gaat u na met welke instanties en organisaties de overledene contact had om hen te informeren over het overlijden: ziekenfonds, abonnementen, lidmaatschappen, enz. U kunt daartoe het bank- of giroboekje en de agenda van de overledene doorlopen.
* De boedel moet misschien geïnventariseerd of getaxeerd worden en verzekeringen geïnd of beëindigd. Mogelijk is er een bankkluis. Zijn er effecten of onroerende goederen? De boedel moet worden verdeeld, soms het huis ontruimd.

Naast alle geregel zult u emoties ervaren: zie rouw. Zoek zo nodig hulp.

Nagaan testament of codicil
In een testament of codicil kunnen wensen ten aanzien van uitvaart en afwikkeling zijn vastgelegd. Via het Centraal Testamentenregister kunt u opvragen of er een testament is. Ook kunt u naar een willekeurige notaris stappen, voor een in depot gegeven codicil naar de Inspectie der Registratie en Successie. Meestal ligt het codicil bij de waardepapieren of in een kluisje; direct betrokkenen weten dat vaak.

Uitvaartverzekering
Een sommenverzekering (ook wel kapitaalverzekering genoemd) keert na overlijden geld uit. U kunt de polis verzilveren door de betreffende maatschappij het origineel te sturen, houdt u zelf een kopie. Sluit een kopie van de akte van overlijden bij en het bank- of gironummer, en vermeldt op wiens naam de rekening staat. Er wordt uitbetaald aan de rechthebbende op de polis. Als de rechthebbende zelf al is overleden, of de polis wordt door een ander ingestuurd, dan worden de richtlijnen gevolgd die in de polisvoorwaarden omschreven zijn.
Een naturaverzekering verzorgt en betaalt de uitvaart. U meldt het overlijden meteen bij de verzekering. Als de verzekeraar namelijk met 'eigen' ondernemers werkt, kunnen er meerkosten voor de nabestaanden ontstaan, indien men zelf een uitvaartondernemer inschakelt. Een naturaverzekering bespaart veel geregel.

Lees ook het artikel 'Wat gaat het me kosten en hoe financier ik de uitvaart?'.

Verklaring van Erfrecht
Om de erfenis af te kunnen wikkelen en rekeningen te deblokkeren, heeft u een Verklaring van Erfrecht nodig. Deze krijgt u van de notaris. Hij gaat na wie er bij testament of bij de wet erfgenaam zijn. De notaris heeft nodig: een bewijs van overlijden, het eventuele trouwboekje of samenlevingscontract, een lijst met namen en adressen van de erfgenamen en uw legitimatie.

Sinds 1 oktober 1999 gelden geen vaste tarieven meer voor diensten van notarissen. Wel is voor sommige diensten door de overheid een maximumtarief vastgesteld. Indien u niet minderdraagkrachtig bent en geen (gezamenlijk) eigen vermogen heeft van meer dan EUR 226.980,- geldt voor testamenten huwelijksvoorwaarden, partnerschapsvoorwaarden en samenlevingscontracten een ander maximumhonorarium. Op grond van de Notariswet mag de notaris niet meer dan EUR 1433,50 voor de daaraan verbonden gebruikelijke werkzaamheden in rekening brengen. Bent u minder draagkrachtig in de zin van de Wet op de rechtsbijstand of is het saldo van de nalatenschap minder dan EUR 6.370,- , dan kan een verzoek gedaan worden het honorarium van de notaris te maximeren tot EUR 358,37 (incl. BTW). De maximering betreft uitsluitend het notarieel honorarium. De overige aan de akte verbonden kosten dient u altijd volledig te voldoen. Dat betreft onder andere de kosten van bij diverse bevolkingsregisters voor het opvragen van informatie over overledene en erfgenamen. Voor meer informatie, zie http://www.notaris.nl.

Bank- en girozaken
Bank en giro worden schriftelijk op de hoogte gesteld van het overlijden. Zij sturen u vervolgens de nodige papieren toe. Lopende machtigingen vervallen, na melding van het overlijden wordt de rekening op één naam door de Postbank geblokkeerd om misbruik te voorkomen. Betalingen die betrekking hebben op de afwikkeling van de huishouding van de overledene en de uitvaartkosten gaan meestal door, zelfs als de rekening geblokkeerd is. Overleg zo nodig met bank of giro.

Een en/of-rekening, een rekening op twee namen, wordt door de Postbank niet geblokkeerd. Alleen bij onenigheid gaat de Postbank hiertoe over. Als er meer dan 5000,- euro op de en/of-rekening staat, wordt er wel een Verklaring van Erfrecht gevraagd. Erfgenamen kunnen eventueel blokkade eisen en van het saldo bijvoorbeeld (uitvaart)kosten betalen.

Pensioenen
Als er pensioen-aanspraken zijn, neemt u contact op met pensioenfonds of werkgever, denk ook aan 'oude' pensioenen. Men gaat na of u recht op een uitkering heeft. Soms heeft ook de ex-partner aanspraak. Neem contact op met de Verzekeringskamer; Voor ambtenaren met het ABP.

Algemene Nabestaandenwet (ANW)
De ANW is een uitkering voor nabestaanden (achterblijvende (huwelijks)partner, halfwezen en wezen). Deze uitkering is inkomensafhankelijk. De nabestaande is jonger dan 65 en heeft een kind van jonger dan 18 dat tot de eigen huishouding behoort, óf is ten minste 45% arbeidsongeschikt, óf is geboren vóór 1950. Ook hebben recht op uitkering: gehuwden die geboren zijn op of na 1 januari 1950 en voor 1 juli 1956, mits gehuwd met de overledene.
De ANW is gebaseerd op 70% van het netto minimumloon en is inkomensafhankelijk. Het gaat dan met name om inkomsten uit (vroegere) arbeid. 50% van het minimum bruto-minimumloon plus 1/3 van de rest is vrijgesteld. Bij een bruto-maandinkomen dat hoger is dan 1766,- euro is de uitkering nihil. Voor nadere informatie, ook over wezen en half-wezen en voor aanvraag van de uitkering, wendt u zich tot de Sociale Verzekeringsbank.

De AOW-uitkering
U bent 65 jaar of ouder: u ontvangt na overlijden van uw (huwelijks)partner een alleenstaanden-AOW. Tevens heeft u recht op de overlijdensuitkering, raadpleeg de Sociale Verzekeringsbank (SVB).
U woonde met de overledene samen en bent zelf nog geen 65 jaar: na overlijden vervalt de eventuele toeslag die uw partner ontving. U vraagt de ANW en de overlijdensuitkering aan bij de SVB.

Overlijdensuitkering
Bent u nabestaande van iemand die in loondienst werkte of een uitkering kreeg? Onder bepaalde voorwaarden heeft u recht op een overlijdensuitkering: ten eerste de (huwelijkspartner) met wie de huishouding gedeeld werd (of de minderjarige kinderen). Ook komt in aanmerking degene met wie de overledene een huishouding voerde of voor wie hij kostwinner was. De rechthebbende ontvangt een uitkering over de periode van een maand vanaf het overlijden.

Belastingen
Na overlijden kunt u te maken krijgen met de belastingzaken van de overledene en met uw eigen successie-formulier. Na overlijden stuurt de belasting automatisch het formulier van de Inkomstenbelasting toe. Soms kan invullen van een T-formulier zinvol zijn om teveel betaalde inkomstenbelasting terug te vorderen. Kosten in verband met het overlijden zijn 'buitengewone lasten'. U kunt ze met nota als aftrekpost opvoeren. De naturaverzekering is alleen aftrekbaar in de jaren/het jaar dat de premie/koopsom wordt betaald. Informatie bij de Belastingtelefoon, Belastingdienst of (tegen betaling) bij een belastingconsulent.

Zaken op gebied van het huis
Indien de overledene een huurhuis bewoonde, stelt u de verhuurder in kennis. Het contract eindigt twee maanden na overlijden. Houdt u zich wel aan de opzegtermijn, anders betaalt u langer. Indien de overledene niet alleen woonde, wil de huisgenoot het huurcontract misschien voortzetten. Huwelijkspartner en medehuurder worden automatisch huurder. Wanneer men geen medehuurder is, verloopt het huurcontract na 6 maanden. Voor verlenging is toestemming nodig van de verhuurder. Beroep tekent u aan bij de kantonrechter.
Huursubsidie: wanneer het inkomen daalt is er soms recht op huursubsidie of verhoging van bestaande subsidie. Het subsidiejaar loopt van 1 juli tot 1 juli. Indien noodzakelijk verstrekt de Sociale Dienst intussen woonkostentoeslag. Huursubsidie vraagt u aan bij de gemeente.

Kinderen
Uw achteruitgaand inkomen kan aanleiding zijn tot verstrekking/verhoging van studiefinanciering: neem contact op met de Informatie Beheer Groep in Groningen. Mogelijk is er gezinshulp (eigen bijdrage) nodig, of kinderopvang. Vaak zijn er wachtlijsten. De kosten zijn vaak niet aftrekbaar, wel komt u in aanmerking voor (aanvullende) alleenstaande ouderaftrek (raadpleeg de belastingtelefoon).

Voogdij
Ga na of er in het testament iets over is opgenomen. De kantonrechter wijst een voogd toe. Bij de griffie van het kantongerecht en de Raad voor de Kinderbescherming krijgt u op verzoek mondelinge of schriftelijke informatie.

Rouw
Het hele organisme moet zich na een verlies herstellen, hetgeen gepaard kan gaan met allerlei emotionele en lichamelijke reacties. Heel persoonlijke reacties ook, en soms is dat juist het ontbreken van al die gevoelens die men na een sterfgeval verwacht. In de literatuur worden dikwijls verschillende 'fasen' genoemd, die een rouwende door zou (moeten) maken. In de praktijk blijkt echter dat er grote verschillen zijn tussen rouwenden. Je zou zelfs kunnen zeggen dat 'normale rouw' niet bestaat. Er zijn talloze manieren van verliesverwerking die je 'normaal' zou kunnen noemen. Ook mensen die kort na het overlijden geen 'rouwreacties' vertonen, hoeven niet noodzakelijkerwijze later in de problemen te raken. De opvatting dat een rouwende 'het verlies moet doorwerken' is daarmee genuanceerd. Vaak bestaan er bij de nabestaanden zelf, bij hun omgeving en zelfs bij hun hulpverleners vastomlijnde ideeën over hoe het rouwproces zou moeten verlopen, hoe lang het mag duren en welke gevoelens wel of niet gepast zijn. Mensen kunnen daardoor het gevoel krijgen dat zij het niet goed doen, dat ze 'gek' zijn of dat ze te weinig om de overledene gegeven hebben.

Uit het voorgaande mag duidelijk zijn, dat je tolerant kunt zijn tegenover je eigen gevoelens en die van andere rouwenden: acceptatie dus van de mate waarin men een lichamelijke of psychische ontregeling ervaart. Dit betekent echter niet dat rouw nooit problematisch is. Wanneer iemand zelf zijn rouw als te langdurig ervaart, of zich geen raad weet met de intensiteit van de gevoelens, is het altijd zinvol hulp te zoeken. Hulp bij een deskundige of bij een lotgenotengroep. Die herkenning en ondersteuning kunnen je weer op weg helpen in een moeilijke tijd.

Voor meer informatie over Rouw kunt u terecht bij de Landelijke Stichting Rouwbegeleiding (LSR).